Արման Ղուկասյան, քաղաքագետ
Թվեր և փաստեր
Author: admin
Ի՞նչ են մտածում թուրքերը Հայաստանի, հայերի և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների «կարգավորման» մասին
Ի՞նչ են մտածում թուրքերը Հայաստանի, հայերի և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների «կարգավորման» մասին։ Սոցցանցերում մի տեսանյութ են տարածում, որտեղ մեր «հարևանները» ասում են՝ մեր նկատմամբ «պետք է կոշտ դիրքորոշում որդեգրեն», մեզ «պետք չէ առանձնապես ազատություն տալ»։ Սա՞ է Նիկոլի խոստացած «խաղաղությունը»։
«Արևմտյան Ադրբեջանի» թեման պետական ծրագիր է Բաքվի համար. Սուրենյանցի և Նահապետյանի քննարկումը (տեսանյութ)
Այսօր Euromedia24-ի եթերում կայացել է քննարկում՝ «Ոչ Արևմտյան Ադրբեջան» շարժման համակարգողներ Հայկ Նահապետյանի և Սուրեն Սուրենյանցի մասնակցությամբ։
Քննարկման ընթացքում անդրադարձ է կատարվել Ադրբեջանի կողմից վերջին տարիներին ակտիվորեն առաջ մղվող «Արևմտյան Ադրբեջանի» հայեցակարգին, ադրբեջանցիների վերադարձի վերաբերյալ հնչող հայտարարություններին, ինչպես նաև այդ նարատիվների քաղաքական և անվտանգային հնարավոր հետևանքներին Հայաստանի համար։
Բանախոսները ներկայացրել են իրենց գնահատականները տարածաշրջանային զարգացումների, Ադրբեջանի միջազգային հարթակներում իրականացվող գործունեության և Հայաստանի առջև ծառացած մարտահրավերների վերաբերյալ։
Հայկ Նահապետյանի գնահատմամբ՝ «Արևմտյան Ադրբեջանի» նախագիծը միայն Հայաստանի հետ կապված նախաձեռնություն չէ, այլ շատ ավելի լայն աշխարհաքաղաքական հաշվարկների մաս է կազմում։
Նրա խոսքով՝ Իրանում ևս գոյություն ունեն տարբեր մոտեցումներ տարածաշրջանային ազդեցության վերականգնման վերաբերյալ, սակայն այնտեղ տարածված է այն տեսակետը, որ պատմական կենտրոնը պետք է լինի Թավրիզը կամ Սպահանը, ոչ թե Բաքուն։ Մինչդեռ Ադրբեջանի իշխանությունները փորձում են ձևավորել այն պատկերացումը, թե ներկայիս Ադրբեջանը պատմական մեծ կայսրության իրավահաջորդն է։
Նահապետյանի համոզմամբ՝ այս ծրագրի շահառուների թվում կան նաև արտաքին դերակատարներ, որոնք տարածաշրջանում սեփական ռազմավարական նպատակներն են հետապնդում։ Նրա կարծիքով՝ եթե Իրանը թուլանար արտաքին ճնշումների կամ ռազմական գործողությունների հետևանքով, Ադրբեջանը կարող էր փորձել ընդլայնել իր ազդեցությունը նաև Իրանի հյուսիսային շրջանների ուղղությամբ։
«Խոսքը միայն Հայաստանի մասին չէ։ Սա շատ ավելի մեծ աշխարհաքաղաքական նախագծի տարր է, որի շրջանակում Ադրբեջանը փորձում է պատմական, իրավական և քաղաքական հիմքեր ստեղծել իր հետագա հավակնությունների համար», — նշել է նա։
Նահապետյանի խոսքով՝ միջազգային հարթակներում ակտիվորեն շրջանառվող «Արևմտյան Ադրբեջանի» թեման նպատակ ունի նախապատրաստել քարոզչական և իրավական հիմք, որպեսզի հետագայում հնարավոր գործողությունները ներկայացվեն ոչ թե որպես տարածքային հավակնություններ, այլ որպես «փախստականների վերադարձի» գործընթաց։
Նա նաև ընդգծել է, որ վտանգը, իր գնահատմամբ, տեսական չէ, այլ գործնական բնույթ ունի, քանի որ Ադրբեջանը տարբեր միջազգային կառույցներում հետևողականորեն առաջ է մղում այդ օրակարգը։
Անդրադառնալով «Ոչ Արևմտյան Ադրբեջան» շարժման գործունեությանը՝ Սուրեն Սուրենյանցը նշել է, որ միջազգային կառույցներից մեծ արձագանքներ չեն ակնկալել, սակայն իրենց հիմնական նպատակը եղել է թեման հանրային և քաղաքական օրակարգ բերելը։
Բենիամին Մաթևոսյան, քաղաքագետ
Հերթը հասավ Հայաստանի տնտեսությունը հանձնելուն
Սևակ Հակոբյան, լրագրող, խմբագիր
Բոլորին անհանգստացնող թեման, թե՛ արտադրողին, թե արտահանողին, թե զինվորին, թե բանվորին, թե՛ ընդդիմությանը, թե՛ անգամ իշխանությանը, հայ-ռուսական քանդվող հարաբերություններն են։ Այս պահին այդ քանդման վնասները զգում են որոշ թվով արտադրողներ, տնտեսվարողներ, վաղը լինելու է համատարած, ընդգրկելու է ամեն ոլորտ։
Տեսեք, Փաշինյանն ասում էր՝ էդ մի ֆուռ բիբարը, որ արգելել են ՌԴ մտնի, փողը կտամ։ Ռազմավարական հարաբերությունները բերել-հասցնել մի ֆուռ բիբարի մակարդակի, հիմար մոտեցում է։ Խոսքը մի ֆուռ բիբարի մասին չէ, խոսքը տոտալ ճգնաժամի մասին է, որը սպառնում է Հայաստանին, եթե դուրս գա կամ դուրս հանեն ԵԱՏՄ-ից։ Բայց եթե անգամ դուրս էլ չգա, միևնույն է՝ տոտալ ճգնաժամ է լինելու միայն ՌԴ հետ հարաբերությունները քանդելով։ Նիկոլը այո, կարող է փոխտհատուցել բիբարի վնասները պետական բյուջեից, մեր՝ հարկատուներիս հաշվին։ Բայց բիբարը ընդամենը մի չնչին մասն է վնասի։
Ժողովուրդ ջան, հունիսի 7-ի ընտրությունները սոսկ իշխանափոխության հարց չեն. դա այս սպասվող ավելի մեծ աղետը կանխելու միակ հնարավորությունն է։
Հայկական ժողովրդական շարժման կլոր սեղան․ «Արևմտյան Ադրբեջա՞ն, թե՞ Հայաստան․ ի՞նչ ենք ընտրում»
2026 թվականի հունիսի 4-ին, Euromedia24-ի մամուլի կենտրոնում (Երևան, Պարոնյան փողոց 40) տեղի կունենա Հայկական ժողովրդական շարժման «Ո՛չ «Արևմտյան Ադրբեջանին»» խորագրով կլոր սեղանը։
Ինչո՞ւ է սա կարևոր հենց հիմա։
Ադրբեջանը ոչ միայն հայտարարում է իր պահանջների մասին, այլև անցել է դրանց իրականացմանը․ ստեղծվել է «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքը», ընդունվել է «Վերադարձի հայեցակարգը», առաջ են մղվում ադրբեջանցիների՝ Հայաստանի տարածք վերադարձի, սեփականության վերանայման, ադրբեջաներենի կիրառման և «վերադարձածների»՝ Հայաստանի ուժային կառույցներում ներգրավման պահանջները։ Կազմակերպիչների գնահատմամբ՝ երկրի իշխանությունները միտումնավոր նվազեցնում են այդ սպառնալիքների իրական ծավալը՝ հարցը տեղափոխելով «տերմինաբանական վեճերի» հարթություն և այդպիսով լեգիտիմացնելով Բաքվի օրակարգը։
Ժամանակն է վճռական «ո՛չ» ասել Հայաստանի՝ «Արևմտյան Ադրբեջանի» վերածման քաղաքականությանը։ Ինչպես ընդգծում են կազմակերպիչները, հնարավոր է՝ սրանք Հայաստանի՝ այնպիսին, ինչպիսին մենք ճանաչում ենք, վերջին ազատ ընտրություններն են։ «Արևմտյան Ադրբեջանում» ընտրություններ չեն լինելու։
Կլոր սեղանի նպատակն է հասարակությանը և քաղաքական ուժերին ներկայացնել հստակ այլընտրանք, այդ թվում՝ գործող իշխանության քաղաքական կուրսի փոփոխությունը, որը, բանախոսների կարծիքով, ինքն է դարձել ազգային անվտանգության սպառնալիք ստեղծող գործոն։
Կլոր սեղանի մասնակիցներ․
Սուրեն Սուրենյանց — «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ, քաղաքագետ, «Ո՛չ «Արևմտյան Ադրբեջանին»» Հայկական ժողովրդական շարժման առաջնորդ։
Հայկ Նահապետյան — ռազմական փորձագետ։
Գոհար Ղումաշյան, քաղաքական գործիչ
Ոչ մի տուն Սաֆարովին, ոչ մի թիզ հող թշնամուն, օրենքով կարգելենք, չեն կարող ՀՀ-ում հող գնել
Էլբակյան Էդգար, քաղաքական տեխնոլոգ
300.000 ադրբեջանցի բերելը բխում է ՔՊ-ի շահերից
Ինչ սպառնալիք է ներկայացնում ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության դադարեցումը
Նիկոլ Փաշինյանը սիրում է կրկնել՝ Ռուսաստանը «մեր բարեկամն է»։ Նա սա ասում է ամեն առիթով՝ այնպիսի մեկի դեմքով, ով որևէ պատճառ չունի անհարմարություն զգալու։ «Ինչի՞ մասին եք խոսում։ Ո՞նց կարող է այդպիսի բան լինել։ Ռուսաստանը մեր բարեկամ երկիրն է», – հայտարարեց նա դեռևս 2026 թվականի մարտին, երբ անհանգստացած երևանցիները հարցրին, թե արդյոք ճիշտ է, որ Հայաստանը հեռանում է Ռուսաստանից։ Ավելի վաղ՝ փետրվարին, նա նույն ինտոնացիայով վստահեցրեց. «Ռուսաստանին կամ Ռուսաստանի շահերին վնաս հասցնելը մեր օրակարգում չի եղել, չկա և չի լինի։ Սա բացառվում է։ Ոչ ոք չի կարող, նույնիսկ եթե փորձի, մեզ ներքաշել Ռուսաստանի դեմ գործողությունների շարքի մեջ»։ Իսկ ապրիլին Պուտինի հետ հանդիպման ժամանակ նա հանդիսավոր կերպով հայտարարեց. «Մեր հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության հետ երբեք չեն եղել և երբեք չեն լինի կասկածի տակ»։
Ռազմավարական բաժանման իրական հետագծերը
200 տարվա ընթացքում առաջին անգամ Ռուսաստանը սկսում է մշակել Հայաստանի հետ հարաբերությունները կրճատելու երկարաժամկետ ռազմավարություն։ Սա պայմանավորված է «մեկուսացված միջադեպերով», որոնք տեղի են ունեցել նախկինում, բայց…
Մայիսի 28-ի ԵԱՏՄ գագաթնաժողովից հետո բոլոր չորս անդամ պետությունների՝ Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի ղեկավարները ստորագրեցին համատեղ հայտարարություն՝ պահանջելով Հայաստանում հանրաքվե անցկացնել հստակ ընտրությամբ՝ ԵՄ, թե՞ ԵԱՏՄ: Նրանք նաև հանձնարարեցին իրենց նախարարություններին և գերատեսչություններին մինչև տարեվերջ քննադատաբար գնահատել Հայաստանի ներկայիս դերն ու տեղը ԵԱՏՄ-ում, որին հաջորդեց գործող փոխգործակցության ձևաչափերի վերանայումը։
Փաստորեն, մենք այլևս չենք խոսում Ռուսաստանի կողմից ծաղիկների, լոլիկի կամ ելակի մատակարարման վրա դրված ad hoc արգելքների հետ կապված մեկուսացված «միջադեպերի» մասին, այլ տնտեսության ամբողջ ոլորտներում համակարգային սահմանափակումների, պատժամիջոցների և արգելքների մասին։
2026 թվականի մայիսի 29-ին Աստանայում ԵԱՏՄ գագաթնաժողովի եզրափակիչ մամուլի ասուլիսում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը մանրամասն ներկայացրեց, թե ինչ կկորցնի Հայաստանը, եթե դուրս գա միությունից.
• ԵԱՏՄ բոլոր երկրների հետ ազատ առևտրի համաձայնագրերին մուտք գործելու հնարավորություն,
• Գազի և այլ էներգետիկ ռեսուրսների արտոնություններ և զեղչեր,
• Գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանումը Ռուսաստան հարցականի տակ է, քանի որ գործող բուսասանիտարական վկայականները կդադարեն ուժի մեջ լինել։
• Ռուսաստանում աշխատանքային միգրանտները պարտավոր կլինեն ստանալ արտոնագրեր և սպասել հինգ տարի՝ պարտադիր բժշկական ապահովագրության համակարգից օգտվելու համար,
• Երկաթուղային և ճանապարհային տրանսպորտի սակագները կբարձրանան։
«Տնտեսական ոլորտում ինտեգրացիոն գործընթացների հետ կապված՝ մեր գրեթե բոլոր աշխատանքները Հայաստանի հետ պետք է կրճատվեն», – հայտարարել է Ռուսաստանի նախագահը։
Գերմանական DW պարբերականն արդեն իսկ ներկայիս ընտրարշավը բնութագրել է՝ որպես «ամենաաշխարհաքաղաքականացվածը Հայաստանի վերջին պատմության մեջ»։ Եվ սա անսպասելիորեն անկեղծ ձևակերպում է եվրոպացիների համար։ Փաշինյանի՝ հունիսի 7-ի հաղթանակը «բազմավեկտորության», «չեզոքության» կամ «հարաբերությունների վերափոխման» նշան չէ։ Սա Հայաստանի ընտրությունն է Ռուսաստանի դեմ՝ վերջնական և հրապարակայնորեն ճանաչված ընտրություն՝ դրա հետ կապված բոլոր երկարաժամկետ հետևանքներով։
Հայաստանում 665 000 ընտանիք Նիկոլ Փաշինյանի հակառուսական կուրսի պատանդներ է։
• Ռուսաստանից եկող տրանսֆերտները ապահովում են առնվազն 250 000 հայ ընտանիքների բարեկեցությունը։
• Գյուղական վայրերում ավելի քան 60 000 ընտանիքներ խիստ կախված են հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքի Ռուսաստան արտահանումից։
• Առնվազն 40 000 հայ ընտանիքներ անմիջականորեն կախված են հայկական արդյունաբերության աշխատատեղերից, որոնց համար ռուսական կապիտալը կազմում է ուղղակի ներդրումների 86%-ը, և Ռուսաստանը հիմնական շուկա է։
• Հայաստանում մոտ 15 000 ընտանիք կապված է Ռուսաստան և Ռուսաստանից եկող լոգիստիկ հոսքերի սպասարկման հետ։
• Հայաստանում առնվազն 20 000 ընտանիք կկորցնի զբոսաշրջությունից և հյուրընկալությունից ստացված եկամուտը, եթե ռուս զբոսաշրջիկների հոսքը նվազի։
• Հայաստանում առնվազն 80 000 ընտանիք կրկին կհայտնվի աղքատության գծից ցածր՝ գների և սակագների բարձրացման պատճառով, եթե գազի և այլ էներգետիկ ռեսուրսների համար Ռուսաստանին վճարումները վերածվեն շուկայական գների։
• Հայաստանի սահմանամերձ շրջաններից 200 000 ընտանիք անմիջապես կհայտնվի ավելի մեծ ռիսկի տակ, եթե կրճատվի Ռուսաստանի հետ պաշտպանության և անվտանգության գործընկերությունը։ Փաստորեն, նման ռիսկերը էքսպոնենցիալ կերպով կաճեն ամբողջ Հայաստանի և յուրաքանչյուր բնակչի համար։
Սևակ Հակոբյան, լրագրող, խմբագիր
Հլը պատկերացրեք՝ ՌԴ նախագահը հայտարարեր, որ Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններում լիակատար սատարում է որևէ քաղաքական ուժի։ Վստահեցնում եմ՝ այդ ուժին դուրս կթողնեին մրցապայքարից ու կանվանեին ագենտ։
Այս դեպքում ի՞նչ պետք է անել ՔՊ-ի հետ, որին ամբողջական սատարում է Թրամփը։ ԵՄ-ի, Ադրբեջանի, Թուրքիայի սատարումներից դեռ չեմ խոսում։
Երբ որևէ երկրի ղեկավար բացահայտ աջակցություն է հայտնում մեկ այլ ինքնիշխան պետության կոնկրետ թեկնածուի կամ քաղաքական ուժի, դա առաջին հերթին միջամտություն է ինքնիշխան պետության ներքին գործերին։ Այդ քայլով արտաքին խաղացողն ասում է, որ տվյալ թեկնածուի կամ ուժի արտաքին քաղաքական կուրսը համապատասխանում է իր պետության ազգային, տնտեսական կամ տարածաշրջանային շահերին։ Նիկոլը համապատասխանում է տարածաշրջանում ԱՄՆ շահին
Արսեն Թորոսյանը հայտարարել է. «Մեզ պետք է կազմակերպել ներգաղթ, նույնիսկ եթե դա չի տեղավորվում այսպես կոչված ազգային գաղափարների մեջ»։
Իշխանությունները փորձում են մեր ժողովրդից թաքցնել այն փաստը, որ ստեղծվում են բոլոր նախադրյալներն ու իրավական հնարավորությունները, որպեսզի հարևան երկրի քաղաքացիները կարողանան տեղափոխվել այստեղ և գույք ձեռք բերել Հայաստանում։ Այս մասին մայիսի 28-ին՝ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության օրը, «Սարդարապատ» հուշահամալիրի մոտ լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի պատգամավորության թեկնածուների համամասնական ցուցակը գլխավորող Նարեկ Կարապետյանը։
Նա ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ 300 հազար ադրբեջանցիների վերադարձի թեզը քննարկվում է արդեն ավելի քան չորս տարի, սակայն երկրի գործող ղեկավարությունը միայն հիմա է սկսել հերքումներով հանդես գալ՝ հարվածը հեռացնելով Բաքվից և հակադրվելով բացառապես հայկական ընդդիմությանը։ Նրա խոսքով՝ այս քայլերը նախընտրական բնույթ են կրում, քանի որ նախկինում պաշտոնատար անձինք այլ հայտարարություններ էին առաջ մղում։ Նարեկ Կարապետյանն ընդգծել է. «Ալեն Սիմոնյանն իր խոսքում ասաց՝ թող վերադառնան, այստեղ ապրեն, նա հենց այդպես էլ ասաց, կարող եք բացել, նայել, դա իր խոսքերն են»։ Ընդդիմադիր գործիչը հավելել է, որ այս ֆոնին Բաքուն հնչեցնում է իր հավակնությունները, այդ թվում՝ կրոնական կառույցների գծով։ «Ադրբեջանի հոգևոր առաջնորդի տեղակալը հայտարարություն է արել՝ ասելով, որ ադրբեջանցիներն այստեղ ունեցել են 400 կամ 500 մզկիթ, և այդ մզկիթները պետք է վերակառուցվեն ու վերադարձվեն Ադրբեջանի հոգևոր խորհրդին»,- նշել է Կարապետյանը։ Որպես համակարգային լուծում՝ «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքն առաջարկում է ընդունել «հակասաֆարովյան օրենքը», որը ագրեսոր պետությունների քաղաքացիներին կզրկի անշարժ գույք գնելու իրավունքից և կսահմանափակի երկրում գտնվելու նրանց իրավունքը։
Խոսելով Սիմոնյանի և աշխատանքի ու սոցիալական հարցերի նախարար Արսեն Թորոսյանի մասին՝ Նարեկ Կարապետյանը հղում է արել նրանց հայտարարություններին, որոնք, նրա խոսքով, այժմ՝ նախընտրական շրջանում, հերքվում են։ Նախորդ տարվա մայիսին Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանը պնդում էր. «Երբ կնքվի խաղաղության պայմանագիրը, հայերը կկարողանան ապրել Բաքվում, մյուսները կկարողանան վերադառնալ այն գյուղերը, որտեղ նրանք ժամանակին ապրել են Հայաստանի տարածքում»։ Իսկ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արսեն Թորոսյանը հայտարարել էր. «Մեզ պետք է կազմակերպել ներգաղթ, նույնիսկ եթե դա չի տեղավորվում այսպես կոչված ազգային գաղափարների մեջ։ Տասնյակ հազարավոր մարդիկ պետք է ներգաղթեն այստեղ։ Մենք պետք է նաև փոխենք այս միատարր մտածողությունը մեր գլխներում։ Որովհետև այս տարածաշրջանում գոյատևելու այլ տարբերակ չկա»։
https://news.am/hy/news/1039036
Բենիամին Մաթևոսյան, քաղաքագետ
Թրամփի՝ սոցիալական ցանցում մեկ գրառման դիմաց Փաշինյանն ամերիկացիներին հանձնեց հայկական ընդերքը