Ադրբեջանում հերթական հավակնություններն են հնչել Սյունիքի նկատմամբ։ Այսպես կոչված, «Արևմտյան Ադրբեջան» համայնքի նախագահ Ազիզ Ալեքբարլին հայտարարել է, թե իբր ««Արևմտյան Ադրբեջանից» փախստականները կվերադառնան իրենց պատմական հողերը ու իբր դա նրանց անօտարելի իրավունքն է», նրա խոսքերը մեջբերում է Report-ը։
Նա առիթը բաց չի թողել նշելու, թե Արցախում ներկայումս ընթանում են լայնածավալ շինարարական և վերականգնողական աշխատանքներ, քանի որ հայերը «ավերել են գյուղերը»։
«Մեր փախստականները «կվերադառնան իրենց նախնիների հողերը»։ Մենք վստահ ենք դրանում», – ընդգծել է Ալեքբարլին։
«Հիշեցնեմ, որ այս շաբաթ Սումգայիթի զոհերի հիշատակի շաբաթն է։ Ադրբեջանը երեսուն տարի է վարում հակահայկական քաղաքականություն։ Երբ հակառակորդը խոսում է, որ Հայաստանը „Արևմտյան Ադրբեջան“ է, և որ 300 000 ադրբեջանցիները պետք է վերադառնան Հայաստան, հայ ժողովուրդը պետք է ասի՝ „Ո՛չ Արևմտյան Ադրբեջանին“»։
«Հայաստանին վիճակված է «Արևմտյան Ադրբեջան» ճակատագիրը, եթե դրա դեմ պայքար չլինի։ Դա պետք է թույլ չտալ և ոչ մի դեպքում և դա, կարծում եմ բոլորիս գործն է, եթե չենք ուզում վաղը մեր, ձեր տներում, ձեր հարևանների տներում տեսնել ադրբեջանցիների»
«Հավանաբար հիշում եք Ալլահշուքյուր Փաշազադեին՝ այն գործչին, որի հայտարարություններից հետո Նիկոլ Փաշինյանը նախաձեռնեց հարձակումների շարք Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմ։ Այսօր նույն Փաշազադեն, ըստ էության, տարածքային հավակնություններ է ներկայացնում Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ՝ պնդելով, թե այսպես կոչված «Արևմտյան Ադրբեջանի» հանդեպ վերահսկողության հաստատումը առաջնահերթ լուծում պահանջող խնդիր է։
Հարց է առաջանում. արդյո՞ք ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունը կամ Նիկոլ Փաշինյանը պատրաստվում են բողոքի նոտա հղել Ադրբեջանին այս հայտարարությունների կապակցությամբ։ Ի վերջո, եթե մենք իրական խաղաղություն ենք կերտում, ապա այն չի կարող լինել «միակողմանի երթևեկությամբ ճանապարհ»՝ խաղաղության պատրաստակամությունը պետք է դրսևորվի նաև Ադրբեջանի կողմից՝ առնվազն պաշտոնական հռետորաբանության և հրապարակային խոսույթի մակարդակում։
Հատկանշական է նաև նման հայտարարությունների համար ընտրված ժամանակահատվածը։ Թեև իշխանություններն այս մասին լռում են, մենք հո հիշում ենք՝ հիմա Սումգայիթի ջարդերի և ցեղասպանության զոհերի հիշատակի շաբաթն է։ Ու դատելով թե՛ Փաշազադեի, թե՛ Ալիևի հայտարարություններից, որոնցում մերժվում է «Խաղաղության խաչմերուկի» գոյությունը, ինչպես նաև տեսնելով Ադրբեջանի ակտիվ սպառազինումը, մենք բախվում ենք մի դաժան ճշմարտության. ադրբեջանցիները Հայաստանի ողջ տարածքն ընկալում են որպես սեփական՝ այն կոչելով «Արևմտյան Ադրբեջան»։
Պատմությունը ցույց է տալիս, որ այն տարածքներում, որոնք Ադրբեջանը համարում է իրենը, նա իրականացնում է ցեղասպանություն։ Նրանց այսօրվա քաղաքականությունն ու հրապարակային խոսույթը որևէ կերպ չեն վկայում այդ նկրտումներից հրաժարվելու մասին. սա պարզապես ժամանակավոր նախընտրական դադար է։
Սակայն իրականությունն այն է, որ Հայաստանում կան բազմաթիվ քաղաքացիներ, ովքեր վճռականորեն «ՈՉ» են ասում «Արևմտյան Ադրբեջան» նախագծին։ Նրանք գիտակցում են, որ գալիք ընտրությունները լինելու են ոչ թե պարզապես քաղաքական մրցակցություն, այլ ընտրություն՝ Հայաստանի Հանրապետության պահպանման և «Արևմտյան Ադրբեջան» դառնալու հեռանկարի միջև։
Վերջնական հետևությունն ու ընտրությունը պետք է կատարի Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին՝ որոշելով, թե ինչպիսի ապագա է կերտում իր հայրենիքի համար»։
Euromedia24-ի «Մեծ բանավեճի» հարթակում տեղի ունեցավ քննարկում, որի թեման, այսպես կոչված, «Արևմտյան Ադրբեջանն» էր։
Քննարկման բանախոսներն էին «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցը, Ռազմական փորձագետ Հայկ Նահապետյանը, «Հանուն սոցիալական արդարության» կուսակցության նախագահ Արման Ղուկասյանը, «Ազգային անվտանգություն» կուսակցության նախագահ Գառնիկ Իսագուլյանը։ Քննարկման մոդերատորն էր Վահան Բաբայանը՝ «Ռեֆորմիստների կուսակցության» նախագահը։ «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցը, Ռազմական մական փորձագետ Հայկ Նահապետյանը, «Հանուն սոցիալական արդարության» կուսակցության նախագահ Արման Ղուկասյանը, «Ազգային անվտանգություն» կուսակցության նախագահ Գառնիկ Իսագուլյանը։ Քննարկման մոդերատորն էր Վահան Բաբայանը՝ «Ռեֆորմիստների կուսակցության» նախագահը։
Վահան Բաբայանը հիշեցրեց, որ վերջերս Հայաստան եկան Ադրբեջանի քաղհասարակության ներկայացուցիչները՝ մասնակցելու մի միջոցռման, որը շատ չլուսաբանվեց։ Նա հարց ուղղեց Արման Ղուկասյանին՝ սա ինչ միտում է, և ինչպե՞ս է նա վերավերվում «Արևմտյան Ադրբեջանի» մասին թեզերին։
Արման Ղուկասյանը հայտնեց, որ նման հանդիպումներ միշտ եղել են, պարզապես դրանք տեղի են ունեցել երրորդ երկրներում։ Տարբերությունն այն է, որ դրանք այժմ տեղի են ունենում Երևանում և Բաքվում, այսինքն՝ կոնտակտները վերջին շրջանում ավելի ինտենսիվ են դառնում։
Նրա խոսքով՝ «Արևմտյան Ադրբեջանի» կոնցեպտի մասին ոչ միայն Ալիևն է այս մակարդակով խոսում, այլև կան կառույցներ, որոնք ուղիղ պետական ֆինանսավորում ունեն, և վերջերս տեղի է ունեցել նման կառույցի մեծ համաժողով, որտեղ բարձրաձայնվել են բոլոր այդ հարցերը։ Այդ կառույցը գոյություն ունի ոչ թե թղթի վրա, այլև այն գործում է իրականում և ուղիղ Ալիևի կողմից ֆինանսավորում ունի։ Սրա մասին հանրությունը պետք է տեղյակ լինի, և քանի որ պետական մակարդակով սրա մասին չեն խոսում, տպավորություն է, որ այս ռիսկերը մեծ չեն, դրանք ուռճացվում են։
«Ալիևը յուրովի է տեսնում այդ խաղաղությունը։ Նրա համար խաղաղությունը 300 000 ադրբեջանցու, իսկ հետո նաև ավելի շատ ադրբեջանցիների բնակեցումն է Հայաստանում։ Եթե պետական մակարդակով ամեն ինչ շատ լավ է, որոշ մարդիկ հավատում են, որ եթե մտահոգություն ենք հայտնում, դեմ են խաղաղությանը»,-ասաց Արման Ղուկասյանը։
Նրա խոսքով՝ այժմ չի եկել այն փուլը, որ կարող ենք գնալ Ադրբեջան ու քննարկել խաղաղությունը։ Երբ որ տեսնենք, որ մեր ու Ալիևի խաղաղության տեսլականը նույնն է, այդ դեպքում կարելի է գնալ Ադրբեջան և խոսել դրա մասին։
«Այն ֆոնին, որ ըստ Ալիևի՝ Հայաստանը «Արևմտյան Ադրբեջան» է, մենք գնանք Ադրբեջան ինչի՞ց խոսենք։ Մեր իշխանությունների խնդիրն է Ալիևին բերել կոնստրուկտիվ դաշտ։»,-ասաց Արման Ղուկասյանը։
Վահան Բաբայանը հարցրեց՝ Ռուսաստանի Դաշնությունն ինչպես է վերաբերում այս հարցին, ինչպե՞ս է պատկերացնում «Արևմտյան Ադրբեջան» պրոյեկտը, Արման Ղազարյանը պատասխանեց, որ Ռուսաստանն այսօր զբաղված է ուկրաինական ուղղությամբ, և այդ ուղղությունը օբյեկտիվորեն առաջնային է։ Ռուսաստանն իհարկե ունի կենսական շահեր Հարավային Կովկասում, բայց Թրամփի նախագծից առաջին օգտվողը Թուրքիան է, և սա իհարկե Ռուսաստանի կենսական շահերին դեմ է։ Ինքնըստինքյան, Հարավային Կովկասը չի կարող կարևոր չլինել Ռուսաստանի համար։ Ընդունված է ասել, որ մեր երաշխավորը Թրամփն է, բայց հիշենք, որ կան փաստաթղթեր, և չկա որևէ փաստաթուղթ, որ Թրամփը մեր երաշխավորն է։ Նշվում է, որ Թրամփը վկա է, բայց այս համատեքստում և Ռուսաստանը, և Թուրքիան վկա են։
«Ինձ առաջին հերթին Հայաստանի Հանրապետության շահերն են հետաքրքրում, բայց այդ շահերը շաղկապված են այս կամ այն արտաքին քաղաքական գործոնների, այն իրավիճակի հետ, որ կա այսօր աշխարհում։ Մենք չենք կարող ասել՝ աշխարհում մենք մենակ ենք։ Ուզում եմ հիշեցնել, որ Ռուսաստանը Հայաստանի թիվ մեկ տնտեսական գործընկերն է, և չպետք է մոռանանք, որ հայ-թուրքական սահմանը պահում է 102-րդ ռուսական ռազմաբազան՝ ուզենք, թե ոչ։ Սա իրողություն է»,-եզրափակեց Արման Ղազարյանը։
Euromedia24-ի «Մեծ բանավեճի» հարթակում տեղի ունեցավ քննարկում, որի թեման, այսպես կոչված, «Արևմտյան Ադրբեջանն» էր։ Քննարկման բանախոսներն էին «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցը, Ռազմական մական փորձագետ Հայկ Նահապետյանը, «Հանուն սոցիալական արդարության» կուսակցության նախագահ Արման Ղուկասյանը, «Ազգային անվտանգություն» կուսակցության նախագահ Գառնիկ Իսագուլյանը։ Քննարկման մոդերատորն էր Վահան Բաբայանը՝ «Ռեֆորմիստների կուսակցության» նախագահը։ «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցը, Ռազմական մական փորձագետ Հայկ Նահապետյանը, «Հանուն սոցիալական արդարության» կուսակցության նախագահ Արման Ղուկասյանը, «Ազգային անվտանգություն» կուսակցության նախագահ Գառնիկ Իսագուլյանը։ Քննարկման մոդերատորն էր Վահան Բաբայանը՝ «Ռեֆորմիստների կուսակցության» նախագահը։
Վահան Բաբայանը հարց ուղղեց Հայկ Նահապետյանին՝ ինչ մեխանիզմներ ունի Հայաստանը՝ կանխելու դեմոգրաֆիկ էքսպանսիան։
Հայկ Նահապետյանն ի պատասխան՝ ասաց, որ կանխելու համար նախ պետք է վտանգի իրական չափը գնահատել։ Պատմաքաղաքական առումով՝ Արևմտյան Ադրբեջան անունով տարածք կամ պետություն երբեք չի եղել։ Բայց երբ Ալիևը շրջանառության մեջ է դնում «Արևմտյան Ադրբեջան» խոսույթը, նա դրա համար վստահաբար հիմքեր ունի, իսկ հիմքերը ստեղծվել են 2011 թվականին՝ Ադրբեջանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի երեք գիտնականներ գնացել են Վատիկան։
«Նրանց, Ադրբեջանի նախագահի և Հռոմի պապի պայմանավորվածությամբ, թույլատրված էր փակ գաղտնի արխիվների հետ աշխատել։ 2011-ին կար Արցախ, Արցախի բանակ, Արցախի հարցի լուծման ինչ-որ ճանապարհներ, և հիմա Ադրբեջանը Վատիկանի հետ համագործակցում է մի հարցի շուրջ, որը այդ տարիների անտրամաբանական էր թվում»,-ասաց Հայկ Նահապետյանը։
Նրա խոսքով՝ եթե Ալիևն ասում է, որ Հայաստանն իրենց հայրենիքն է, նա պետք է հիմքեր ունենա։ Եվ ստեղծվում է մի մոտիվացված ժողովուրդ, որն ասում է՝ այս հսկայական տարածքների տերը մենք ենք։ Նրանք մոտիվացվում են զինվորի հոգեբանությամբ, որպեսզի գան այս տարածքները գրավելու։ Նրանց ասվում է, թե այստեղ նրանց պատմական հողերն են։
«Ալիևի նշած 300 000 թիվը 1988 թվականին Հայաստանից դուրս եկած մարդիկ են, և եթե իրենց ժառանգներով փորձեն հետ գալ, նրանց թիվը կլինի 1 միլիոն։ Չե՞ք կարծում, որ եթե 1 միլիոն ադրբեջանցի գա Հայաստան, այստեղ ժողովրդագրական վիճակը կտրուկ փոխվելու է։ Հայաստանից հսկայան թվով արտագաղթ է լինելու։ Եվ Հայաստանի տարածքում ադրբեջանցիների թիվը ավելի մեծ է լինելու, քան հայերինը։ Ինչպե՞ս սա կարելի է կանխարգելել։ Պատասխանը հետևյալն է՝ պետական մակարդակով վտանգը գնահատելով»,-ասաց Հայկ Նահապետյանը։
Վահան Բաբայանի հարցին, թե ով պետք է ի պաշտոնե այդ ռիսկերը գնահատի, Հայկ Նահապետյանը պատասխանեց, որ Նիկոլ Փաշինյանի և նրա քաղաքական «խմբակի» համար չվերընտրվելը ամեն ինչով կորուստ է։ Նրանք հոգեբանորեն պատրաստ են ամեն ինչ անել, որպեսզի վերընտրվեն՝ անկախ նրանից՝ որ երկրին ինչ են զիջում։ Եվ նրանք պատրաստ են ամեն ինչ զիջել պետականից, պետությունից, հայրենիքից, ժողովրդից։ Իսկ ընդդիմության երևացող ուժերի համար, որոնք հավակնում են իշխանափոխության, չվերընտրվելը մահ չէ։
Նրա խոսքով՝ հունիսի 7-ին արվելու է գործողություն, որով Հայաստանն ամբողջությամբ տրվելու է թուրքին։ Փաշինյանին բերել են 4 խնդիր լուծելու համար՝ Արցախի հանձնում, թուրքական աշխարհի մեջ հայկական սեպի դուրսհանում (առայժմ այդ սեպը Սյունիքն է, բայց իրականում այն ամբողջ Հայաստանն է), ռուսական ներկայության՝ ի դեմս 102-րդ ռազմաբազայի և սահմանապահների, հեռացումը և Ռուսաստանի տնտեսական ներկայությունը հանելը, որից հետո Հայաստանն ամբողջությամբ դրվելու էր Թուրքիայի կառավարման ներքո։
«Հունիսի 7-ին որոշվելու է՝ Հայաստանը դառնո՞ւմ է թուրքական վիլայեթ, թե ոչ»,-եզրափակեց Հայկ Նահապետյանը։
Լսե՞լ եք «Արևմտյան Ադրբեջան» ծրագրի մասին։ Այդպես են նրանք անվանում ամբողջ Հայաստանը։ Իսկ մենք հարցրեցինք մարդկանց՝ ինչ են մտածում այդ օրակարգի մասին, «300 000»-ի վերաբնակեցման ծրագրերի մասին, հավատո՞ւմ են խոստացված «խաղաղությանը» և, վերջապես, խաղաղություն կա՞։
