«Առաջարկ Հայաստանին» նախագծի համակարգող խորհրդի անդամ Էլինար Վարդանյանը գրում է.

«Չգցելով կլասը

Խստորեն պահելով երեկվանից սահմանված «կլասը չգցելու կանոնը», հաշվի առնելով հարցի բազմաշերտությունը, այնուամենայնիվ հարկ եմ համարում պատասխանել նրան․

Արցախում կրակելու մասին

Դու Արցախում մի գնդակ կրակե՞լ էիր, մի կաթիլ քրտինք թափե՞լ էիր, մի լումա դրե՞լ էիր, Արցախի տեղը գիտե՞իր, որ հայտարարեցիր Արցախը Հայաստան է և վերջ, խափանեցիր քսանհինգ տարվա բանակցային պրոցեսը, զրո կետից բանակցելու մասին հայտարարեցիր, որից հետո պատերազմն անխուսափելի էր։

Դատաիրավական համակարգի մասին

Քո մտքով անցնո՞ւմ է, որ ստեղծել ես մի հրեշավոր համակարգ, որին համատարած մարդիկ չեն հավատում։ Էս համակարգը մարդկանց խոշտանգելուն, կյանքերը փչացնելուն է ծառայում և ոչ թե արդարադատությանը։

Կոնկրետ Ծառուկյանի որդու մասին

Ես գործի մանրամասներին, բնականաբար, չեմ տիրատեպում, սակայն դատելով հրապարակումներից եղել է կենցաղային միջադեպ, ինչպիսին տասնյակներով հանդիպում է մեր առօրյայում։ Պե՞տք է քննության առարկա դառնա միջադեպը՝ իհարկե։ Բայց ի՞նչ օբյեկտիվ քննության մասին կարող է խոսք լինել մի համակարգում, որտեղ մեղավորներ նշանակում ես միայն դու։ Եվ քեզ համար նշանակություն չունի նույնիսկ այն, որ կոնկրետ մարդ հայտարարում է, որ միջադեպի մեղավորն ինքն է։ Միևնույն է, դու մեղավորներ արդեն կարգել ես․ որովհետև դա քեզ ձեռք է տալիս, որովհետև այդպես ես ուզում։

Կալանք, բանտ, դատ

Հիշիր ութ տարվա ընթացքում քանի-քանիսին ես այդպես մի հայտարարությամբ կարգել մեղավոր և սահմանել դատավճիռը։ Դա է պատճառը, որ հայ մարդը չի վստահում քո կողմից ստրկացրած դատաիրավական համակարգին։ Քո հրահանգով են կալանավորվում Սրբազաններ, քո հրահանգով են կեղծվում ձայնագրություններ՝ քո հրահանգով հարուցված քրեական գործերը հիմնավորելու համար, ահաբեկչության պատրանք ստեղծելու նպատակով, քո հրահանգով են մարդիկ կալանավորվում «մեր ձևով կպայքարենք» արտահայտության համար, քո հրահանգով են հավաքներից հարյուրավոր մարդիկ բերման ենթարկվում, ձերբակալվում, կալանավորվում, դու ես, որ ասում ես ինձ միայն մեղադրական դատավճիռներ են պետք։ Դու ես քննիչը, դատախազն ու դատավորը։ Հեռու չգնանք՝ դու էդ տղայի հորը մեղավոր էիր կարգել, քո քննիչները գործ էին հորինել, քո դատախազը ժամերով ճառ էր ասում ու մեղադրում, քո խմբակցությունը տասնյակներով կեղտոտ ելույթներ էր ունենում, անձեռնմխելիությունից զրկեցիք, կալանավորեցիք, հետո՝ 6 տարի դատն էր, ու 6 տարի հետո նույնիսկ քո դատարանը ստիպված արդարացրեց նրան, ջուր էր, գործ չկար։ Բա էսքանից հետո ո՞նց հավատան արդար քննությանը։

Ընտրությունների մասին

Դու տեսնում ես, որ պարտվում ես․ քո աչքով տեսնում ես, դրա համար Լուկաշենկո, Պուտին, Մակրոն, ամեն ինչ խառնում ես իրար․ իսկ ընտրությունը պարզ է՝ Հայաստա՞ն, թե՞ Արևմտյան Ադրբեջան, Սևա՞ն, թե՞ գյոյչա, ու դու ես հասցրել այդ ընտրությանը»:

https://168.am/2026/05/13/2412142.html

Ի՞նչ կապ ունեն Պուտինը, Լուկաշենկոն և մյուսները։ Նա շատ լավ տեսնում է, որ քարոզարշավի հենց սկզբից ինքը պարտվում է բոլոր քաղաքներում և մյուս բնակավայրերում։ Ու այս ամենը հաշվի առնելով նա գնում է ընտրությունների կեղծման ճանապարհով։ Եվ ո’չ արևմուտքը, ո’չ հյուսիսն ու հարավն այս ընտրությունների հետ որևէ կապ չունեն։ Այս մասին գրել է Այլընտրանքային նախագծեր խմբի անդամ Վահե Հովհաննիսյանը: 

«Այս ընտրություններն ընդամենը մի հարցի են պատասխանում. ընտրում ենք Հայաստա՞ն, թե՞ «արևմտյան Ադրբեջան»։ Ընտրում ենք կարողանալո՞ւ ենք Հայաստանում ապրել, թե՞ կրկնելու ենք արցախցիների ճակատագիրը։ Ու քանի որ նա որոշել է խաթարել ծրագրային բանավեճը, մենք պիտի ամեն կերպ խոսենք մեր ժողովրդի հետ, բացատրենք այս պարզ ճշմարտությունը։

Ընդդիմությունը պիտի զգոն լինի և փորձի արագ հասկանալ, թե հատկապես ո’ր սցենարով է նա փորձելու խաթարել ընտրությունների նորմալ ընթացքը «մոլդովակա՞ն» սցենարով, «ռումինակա՞ն», թե՞ «նիկոլական»»։

Ադրբեջանում հունիսի 18-ը նշվում է որպես Մարդու իրավունքների օր։ Այդ օրը սահմանվել է 2007 թվականին Իլհամ Ալիևի հրամանագրով՝ ի հիշատակ 1998 թվականի հունիսի 18-ին ընդունված «Մարդու իրավունքների պաշտպանության պետական ծրագրի»։
Բայց կարևոր է նշել, որ դա Ադրբեջանում պաշտոնական ոչ աշխատանքային տոն չէ։ Պաշտոնական ոչ աշխատանքային տոների ցանկում հունիսի 18-ը չկա։

Պատմաբան Ալիկ Հակոբյանը hraparak.am-ի հետ զրույցում նկատում է, որ ադրբեջանական իշխանությունները վերջին տարիներին ակտիվորեն առաջ են տանում «Արևմտյան Ադրբեջանի վերադարձի» թեման՝ պնդելով, որ Հայաստանի տարածքից տարբեր ժամանակներում հեռացած ադրբեջանցիները պետք է «վերադառնան իրենց պատմական բնակավայրեր»։

Մասնավորապես՝ անցյալ տարի` հունիսի 18-ին, Բաքվում անցկացված Մարդու իրավունքների թեմայով միջազգային միջոցառման ժամանակ Իլհամ Ալիևն հայտարարել էր, որ Հայաստանը պետք է «հարգի ադրբեջանցիների վերադարձի իրավունքը» և դա ներկայացրել էր որպես տարածաշրջանային խաղաղության պայման։

Ադրբեջանական պաշտոնական և իշխանամետ մեդիան այդ օրը լայնորեն շրջանառել է «հարյուր հազարավոր ադրբեջանցիների վերադարձ Հայաստան» թեզը՝ օգտագործելով «Արևմտյան Ադրբեջան» ձևակերպումը Հայաստանի նկատմամբ։ «Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ Ադրբեջանում հունիսի 18-ի՝ «Մարդու իրավունքների օրվա» շրջանակում վերջին տարիներին առանձնահատուկ շեշտադրվում է «Արևմտյան Ադրբեջան» գաղափարախոսությունը և Հայաստանից հեռացած ադրբեջանցիների «վերադարձի իրավունքի» թեման։ Բաքուն այդ օրն օգտագործում է նաև միջազգային հարթակներում այս օրակարգը առաջ մղելու և այն մարդու իրավունքների հարցի համատեքստում ներկայացնելու համար։ Փաստացի, Ադրբեջանը հունիսի 18-ը փորձում է օգտագործել նաև «ադրբեջանցիների վերադարձի իրավունքը» միջազգային օրակարգում ակտիվ պահելու համար»,֊նշեց պատմաբանը։

https://hraparak.am/am/post/78da358ad5ad3e63670b07f8c3b42e89

Ինչու է Բաքուն արդեն տոնում հաղթանակը. Հայաստանի ժողովրդի ճակատագրական ընտրությունը: Այս մասին գրել է Առաջարկ Հայաստանին միացած  «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության քաղաքական խորհրդի նախագահ, քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը։

«Այս օրերին Բաքվում տիրում է հաղթանակի նախապատրաստման մթնոլորտ։

Մինչ Հայաստանի հասարակությունը մխրճված է քաղաքական տուրբուլենտության մեջ, իսկ Հայաստանի ղեկավարությունը անհաշվարկ սուրում է դեպի Արևմուտք, Բաքուն խոսքերից անցնում է գործի։

Հունիսի 18-19-ին Բաքվի մերձակայքում կանցկացվի փառատոն՝ խոսուն անվանումով՝ «Վերադարձ դեպի Արևմտյան Ադրբեջան»։ Սա հստակ քաղաքական ազդանշան է. Բաքվում այլևս չեն գործում ստատուս-քվոյի տրամաբանությամբ, այլ մտածում են նոր տարածքների «յուրացման» մասին՝ այն տարածքների, որոնք Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի մաս են:

Գլխավոր ինտրիգը, սակայն, կհանգուցալուծվի շատ ավելի շուտ՝ հունիսի 7-ին։ Իլհամ Ալիևը, ըստ երևույթին, արդեն պատրաստվում է տոնել Հայաստանի նկատմամբ հաղթանակը։
Այդ հաղթանակի գլխավոր գործիքը ոչ թե զենքն է, այլ Հայաստանում սպասվող ընտրությունները։

Երևանում Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության վերարտադրությունը Բաքվի համար  իսկական հաղթանակ կլինի։ Թույլ, արտաքին շահառուներից կախված և ներքին խոցելի լեգիտիմություն ունեցող իշխանությունը Ադրբեջանի լավագույն դաշնակիցն է։

Հենց Փաշինյանի իշխանության օրոք Հայաստանը քայլ առ քայլ հրաժարվեց Արցախից, իսկ այսօր արդեն Հայաստանը սահմանափակում է իր իրավազորությունը և ինքնիշխանությունը սեփական տարածքում։

Հայաստանը ներկայումս գտնվում է դատապարտվածի կարգավիճակում։ Հայաստանը հայտնվել է խորքային քաղաքական մեկուսացման մեջ։ Մենք փչացրել ենք հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, սակայն անվտանգային վակուումը չենք լրացրել նոր դաշնակցային կապերով։

Մոսկվայի հետ կոնֆլիկտը՝  անհիմն էմոցիոնալ և պրագմատիկ առումով, փլուզեց գործող անվտանգության համակարգը, իսկ նորերը չստեղծվեցին։

Հայաստանը հայտնվել է անվտանգային վակուումում։

Այստեղ պետք է ուղղակիորեն ասել դառը ճշմարտությունը. ԵՄ-ն և Միացյալ Նահանգները անվստահելի գործընկերներ են։ Երբ բանը հասնում է իրական ռազմական աջակցությանը, Բրյուսելն ու Վաշինգտոնը առաջին հերթին հիշում են սեփական շահերը։ Ոչ մի ամերիկացի զինվոր չի կանգնի Նախիջևանի սահմանին, ոչ մի եվրոպացի դիտորդ չի փակի միջանցքը իր մարմնով։ Արևմուտքը Հարավային Կովկասում ունի իր շահերը, որոնց սպասարկումը հաճախ Հայաստանը դնում է մանրադրամի կարգավիճակում:

Ռուսաստանի հետ հակամարտությունը Հայաստանի համար ունենալու է ծանր տնտեսական և անվտանգային հետևանքներ։
Մոսկվայի հնարավոր հեռացումը Հայաստանից  ստեղծելու է վակուում, որը արագ լցվելու է ադրբեջանա-թուրքական տանդեմով։ Բաքուն հստակ տեսնում է այս խոցելիությունը և միայն ուժեղացնում է ճնշումը։

Հետևանքն անխուսափելի է. առանց դաշնակիցների մնացած Հայաստանը այսօր անպաշտպան է Ադրբեջանի և Թուրքիայի ագրեսիվ նկրտումների հանդիման։ Անկարան և Բաքուն գործում են համաժամանակյա՝ պահանջելով «Զանգեզուրի միջանցք»:

Արևմուտքից Հայաստանը լուրջ աջակցություն չունի և չի ունենալու. արևմտյան մայրաքաղաքներում այլ առաջնահերթություններ ունեն։

Հենց այդ պատճառով են Բաքվում ոգևորված։ Եթե հունիսի 7-ին Փաշինյանը կրկին պահպանի իշխանությունը, ապա Ադրբեջանի օրակարգի հաղթանակը կդառնա վերջնական և անդառնալի։

Հայաստանի համար անցանկալի այս սցենարը կարող է կասեցվել միայն մի դեպքում՝ Հայաստանի հասարակությունը հունիսի 7-ին պետք է մերժի Փաշինյանի իշխանությունը»,-գրել է նա:

https://politik.am/am/hunisi-18-19-in-baqvi-merdzakayqum-kanckacvi-paraton-khosun-anvanumov-veradardz-depi-arevmtyan-adrbejan-suren-surenyanc

Եվ այսպես՝ Ադրբեջանի արտգործնախարարը (ըստ էության՝ ՔՊ քարոզչության պատասխանատուն) հայտարարում է, թե Հայաստանում կան ռևանշիստական ուժեր, և եթե նրանք գան իշխանության՝ Հայաստանի ժողովրդի համար վատ է լինելու։ Այսինքն՝ բառացիորեն ասում է այն, ինչը կրկնում են Նիկոլ Փաշինյանն ու իր քարոզիչները։ Բայց շատ ավելի կարևոր է Ալիևի այն հայտարարությունը, թե «պետք չէ Հայաստանը պաշտպանել մեզանից, մենք հասել ենք այն ամենին, ինչ ուզում էինք»։ Իսկ հիմա՝ ուշադիր․ իսկ ի՞նչ էր ուզում Ադրբեջանը։ Ցանկը հայտնի է, և Ալիևն անձամբ առնվազն մի քանի տասնյակ անգամ խոսել է այդ մասին։ Թվարկենք միայն հիմնականները։ Արդեն Արցախի ամբողջական հայաթափումից հետո Ադրբեջանն ուզում էր «Զանգեզուրի միջանցք» և 300 հազար ադրբեջանցիների վերադարձ «Արևմտյան Ադրբեջան», ընդ որում՝ ոչ թե տանկերով, այլ ավտոմեքենաներով։ Եվ հիմա նույն Ալիևն ասում է «մենք հասել ենք այդ ամենին», թեև փաստացի ոչ «միջանցքը» կա, ոչ էլ ադրբեջանցիներն են վերադարձել։ Սա կարող է ընդամենը երկու բացատրություն ունենալ։ Կամ Ադրբեջանի «ուզածների» ցանկը փոխվել է, և նրանք «խելոքացել են» ու այլևս ոչ միջանցք են ուզում, ոչ ադրբեջանցիների վերադարձ, կամ էլ Նիկոլ Փաշինյանն Ալիևին խոստացել է ապահովել այդ պահանջները, ընդ որում՝ այնպիսի երաշխիքներով, որ Ադրբեջանն այդ նպատակներն արդեն իսկ իրականացված է համարում։ Հարց՝ ո՞ր տարբերակն է ավելի հավանական համարում միջին վիճակագրական հայ ընտրողը․ Ադրբեջա՞նն է հրաժարվել իր պահանջներից, թե՞ Նիկոլն է ընդունել այդ պահանջները՝ պայմանով, որ դրանց գործնական իրականացումը կսկսվի հունիսի 7-ից հետո։ Սա՛ է այս նախընտրական ժամանակահատվածի ամենակարևոր հարցը։ Բայց մերը դասական ներքաղաքական պայքար չէ, որ քաղաքական ուժերն իրար այդպիսի «մանր-մունր» հարցեր տան, ավելի լավ է՝ ծաղրեն միմյանց լափելը կամ բարդ բառեր արտասանելը։ Մերը «հանցավորության դեմ պայքար» է։ Նիկոլ Փաշինյանը սա անվանում է «մաֆիայի դեմ պայքարի վերջնական փուլ» և խոստանում բոլորին բանտերը լցնել, ընդդիմությունն էլ նրան է անվանում «հողատու-դավաճան»՝ ճիշտ նույնպիսի կանխատեսելի «բանտային ապագայով»։ Ընդ որում՝ երկուսն էլ, մեղմ ասած, ճիշտ չեն ասում։ Ոչ «մաֆիան» է Նիկոլի հաղթանակի դեպքում բանտերում հայտնվելու (մի քիչ կաղմկեն, մի քիչ կաղքատանան, ԱԺ դահլիճում սուր ելույթներ կունենան ու «կցրվեն տներով»՝ եթե, իհարկե, Ալիևը չպահանջի կալանավորել և ուղարկել Բաքու), ոչ էլ Նիկոլն է ընդդիմության հաղթանակի դեպքում բանտում հայտնվելու։

«Ինչ-որ քոչվոր ցեղ չի կարող մեզ վրա մատ թափահարել․ վստա՛հ եմ կվերադառնամ Արցախ»,- Իջևանում «Հայաստան» դաշինքի հետ հանդիպմանն ասաց Տավուշի բնակիչը։

Մանրամասն՝ տեսանյութում։

Հայաստանում մեկնարկել է 2026 թվականի հունիսի 7-ին կայանալիք խորհրդարանական ընտրությունների քարոզարշավը։ Այն կշարունակվի մինչև հունիսի 5-ը։

Ընտրություններին մասնակցում է 19 քաղաքական ուժ։ Քարոզարշավը լինելու է չափազանց թեժ։ Իշխանությունը գործի է դնելու իր ամբողջ վարչական, քարոզչական և հոգեբանական ռեսուրսը՝ հասարակությունը լարվածության ու ատելության մթնոլորտում պահելու համար։ Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական բառապաշարը կրկին կհասնի իր ամենացածր մակարդակին․ կհնչեն սպառնալիքներ, զրպարտություններ, պիտակավորումներ, մեղադրանքներ ու փողոցային բառապաշար։ Ամեն ինչ արվելու է, որպեսզի քաղաքական պայքարը վերածվի աղմկոտ շոուի և հանրային գիտակցությունը հեռանա իրական վտանգներից։

Իշխանությունը շարունակելու է մարդկանց կերակրել«խաղաղության» կեղծ օրակարգով։ Սակայն իրականությունը բոլորովին այլ է։ Նիկոլ Փաշինյանի վարած քաղաքականությունը ոչ թե խաղաղության, այլ Հայաստանի փուլային կապիտուլյացիայի քաղաքականություն է։ Դա քաղաքականություն է, որի վերջնական նպատակը Հայաստանը թուլացած, ինքնությունից զրկված և «Արևմտյան Ադրբեջանի» վերածված տարածքի վերածելն է։

Այս ընտրություններով որոշվում է ոչ միայն իշխանության հարցը, այլև Հայաստանի գոյության հարցը՝ բառի ամենախոր իմաստով։

Սա սովորական ընտրություն չէ քաղաքական ուժերի միջև։ Սա ընտրություն է Հայաստանի և պետականության կորստի միջև։ Այսօր Հայաստանը փաստացի օկուպացվում է ներսից։ Երկրի ղեկը պահում է մի իշխանություն, որը, Արցախը հանձնելուց հետո, հետևողականորեն քանդում է ազգային դիմադրության հիմքերը, կոտրում ժողովրդի կամքը, արժեզրկում ազգային ինքնությունը և երկիրը տանում դեպի թուրք-ադրբեջանական քաղաքական օրակարգի սպասարկում։

Պատահական չէ, որ ադրբեջանական մեդիան և բլոգերները բացահայտ քարոզում են Փաշինյանի օգտին։ Նրանք հստակ հասկանում են, թե ով է իրենց շահերի լավագույն սպասարկուն Հայաստանում։

Ուստի Հայաստանի քաղաքացին այս ընտրություններում կանգնած է ճակատագրական ընտրության առաջ․
ուզո՞ւմ է ապրել անկախ, ինքնիշխան և ազգային պետությունում, թե՞ համաձայն է վերածվել Ալիևի թելադրանքով գոյատևող, արժանապատվությունը կորցրած տարածքի բնակչի։

2026 թվականի հունիսի 7-ին քվեատուփի առաջ որոշվելու է ոչ միայն իշխանության, այլև Հայաստանի ճակատագիրը։  Կամ սա կլինի Հայաստանի վերջին ընտրությունը, կամ Հայաստանը վերջապես կազատվի ներքին և ալիևյան օկուպացիայից։  Այս ընտրությամբ կամ կփրկվի Հայաստանը, կամ կդառնա Արևմտյան Ադրբեջան…

Նաիրա Վանյան