Ընտրությունների գլխավոր օրակարգը՝ հայկական ինքնություն, թե՞ ինտեգրացիա
Հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունները Հայաստանում արդեն անվանում են արտաքին քաղաքական կուրսի հանրաքվե։ Երկիրը կանգնած է ընտրության առաջ՝ պահպանել ավանդական գործընկերային համակարգը, թե շարժվել դեպի եվրոպական ինտեգրում՝ իր հնարավոր ռիսկերով։
Տնտեսական ցուցանիշները մտահոգիչ են․ Ռուսաստանի հետ ապրանքաշրջանառությունը կրճատվել է շուրջ 5,1 միլիարդ դոլարով, ինչը հարված է արտահանմանն ուղղված ոլորտներին։ Միաժամանակ աճում են գները, իսկ կրթության ոլորտում գնաճը հասել է 8,3%-ի։ Երիտասարդների գործազրկությունը կազմում է 26%, և ընտանիքների զգալի մասը հետաձգում է երեխա ունենալու որոշումը։
Օրինակ են բերվում նաև այլ երկրներ․ Մոլդովայի դեպքում՝ տնտեսական դժվարություններ, Հունգարիայի դեպքում՝ քաղաքական ճնշումներ, Վրաստանի դեպքում՝ եվրոպական գործընթացների դադարեցում ինքնիշխան որոշումներից հետո։
Առանձին մտահոգություն է առաջացնում նաև արժեքային դաշտը։ Քննադատների կարծիքով՝ եվրաինտեգրման գործընթացում վտանգի տակ կարող են հայտնվել ազգային և մշակութային հիմքերը։ Մասնավորապես, նշվում է, որ Հայ Առաքելական եկեղեցին՝ որպես ազգային ինքնության կարևոր հենասյուն, հաճախ հայտնվում է քննադատության թիրախում, իսկ հասարակության մեջ ակտիվանում են արժեքային հակասությունները։
Այսպիսով, առաջիկա ընտրությունները ոչ միայն իշխանության ձևավորման, այլև երկրի զարգացման ռազմավարական ուղղության ընտրության մասին են։
ԱԺ նախկին պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը նկատում ՝ ԵՔՄ և ԵՄ գագաթնաժողովներին մասնակցելու նպատակով Հայաստան եկած պաշտոնյաներից ոչ ոք չայցելեց Մայր աթոռ․
«Սա առաջին դեպքն էր, երբ նման այց տեղի չունեցավ, որովհետև, ըստ էության, բոլորը ներգրավված էին Նիկոլի կողմից Հայ Առաքելական եկեղեցուն հայտարարված պայքարի մեջ։
Այո՛, այս առումով ևս՝ արժեհամակարգային տեսանկյունից, Հայաստանի համար կարող է լուրջ ցնցում լինել։ Բայց այդ հարցում ես այնքան էլ չեմ անհանգստանում։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև գլոբալիստական ուղղության առաջնորդներից, օրինակ, Էմանուել Մակրոնը, մեծ հավանականությամբ չի վերընտրվելու։
Եթե նայում ենք Եվրամիության այն երկրներին, որտեղ ներկայումս իշխանության են ծայրահեղ գլոբալիստ ուժերը, տեսնում ենք, որ առաջիկա՝ 2027–2028 թվականների ընտրություններում նրանց վարկանիշը արդեն այն մակարդակի վրա է, որ դժվար թե վերարտրվեն։
Ես սա ասում եմ որպես Եվրոպան լավ ճանաչող մարդ․ այնտեղ աստիճանաբար ամրապնդվում են պահպանողական, ազգային արժեքները հարգող ուժերը՝ ընտանիքի, եկեղեցու և ավանդական ինստիտուտների վրա հիմնված»,-ասում է Զոհրաբյանը։։
Քաղաքական գործչի դիտարկմամբ՝ Հայաստանի իշխանությունները շատ լավ գիտեն՝ ինչ է լինելու Հայաստանի հետ աշխարհաքաղաքական կտրուկ շրջադարձից հետո, ինչ է սպասվում մեր այն հայրենակիցներին, ովքեր հարյուր հազարներով պայմանագրեր ունեն Ռուսաստանում, և ինչ ճակատագիր են ունենալու տրանսֆերտները։
«Հայաստանի իշխանությունները նաև շատ լավ գիտեն, թե ինչ կլինի երկրի տնտեսության հետ, եթե ռուսական շուկան փակվի մեր գյուղմթերքների համար, ինչը, փաստորեն, արդեն սկսվել է։ Խոսքը վերաբերում է ձկանը, ծաղկին, ինչպես նաև առցանց վաճառքի հարթակներին՝ Ozon և այլ մարկետփլեյսներ, որտեղ հայկական ապրանքների հասանելիությունը սահմանափակվել է։ Առաջիկայում, կարծում եմ, նույնը կարող է տեղի ունենալ նաև ծիրանի դեպքում։ Մինչդեռ մարդիկ տասնյակ հազարավոր դոլարների վարկեր են վերցրել։
Մենք արդեն տեսնում ենք կոնկրետ օրինակներ․ օրինակ՝ Jermuk Group-ի մեծ խմբաքանակը՝ մոտ 400 հազար միավոր։ Եթե հանկարծ Ռուսաստանը հայտարարի, որ, ասենք, «Պռոշյանի գինու-կոնյակի կոմբինատի» արտադրանքի մեջ հայտնաբերվել են ինչ-որ վնասակար նյութեր, ի՞նչ կլինի։ Հայաստանի տնտեսությունը կարող է ուղղակիորեն ծանր հարված ստանալ։
Արդյո՞ք Հայաստանի իշխանությունները տեղյակ են այս ամենից։ Իհարկե՝ այո։ Բայց ինչո՞ւ չեն արձագանքում։ Քանի որ, ըստ այս մոտեցման, նրանց հիմնական նպատակը վերարտադրվելն է՝ ինչպես ներքաղաքական, այնպես էլ աշխարհաքաղաքական հենակետի տեսանկյունից, որն այս դեպքում Եվրոպական միությունն է»։
Երգիչ, երգահան Դավիթ Ամալյանն էլ, խոսելով ԵՄ անդամակցության հեռանկարի և դրա հետևանքների մասի նշում է՝Եվրամիություն ասվածը մեր տարածաշրջանում, ըստ էության, նույնացվում է Թուրքիայի հետ․
« Եթե ընդունում ենք, որ պետք է շարժվենք այդ ուղղությամբ, ապա պետք է հասկանանք նաև, որ Թուրքիայի ամենամտերիմ գործընկերը այս պահին, ցավոք, Ադրբեջանն է։ Եթե կարծում ենք, որ կարող ենք հենվել նրանց վրա, ապա եկեք դա հստակ ասենք։ Իսկ այն մարդիկ, ովքեր նման մոտեցում են առաջ քաշում, առնվազն լուրջ վերանայման կարիք ունեն։
Դարասկզբի՝ 1915 թվականի իրադարձությունների ժամանակ նույն Եվրոպան ինչպիսի՞ դիրք գրավեց։ Իսկ Արցախի կորստի և պատերազմի ընթացքում ինչպիսի՞ «չեզոքություն» ցուցաբերեց։ Այս հարցերը չեն կարող անպատասխան մնալ»։
Ինչ վերաբերում է մեր դաշնակիցներին, ըստ Ամալյանի՝ պետք է ընդունել, որ մենք նույնպես միշտ չէ, որ ճիշտ ենք վարվել նրանց հետ․
«Հնարավոր է՝ այդ հարաբերությունների սառեցման մեջ մեր բաժին պատասխանատվությունն էլ կա, և այսօր ստանում ենք դրա հետևանքները»,-եզրափակեց նա։
« Մենք տնտեսապես որևէ առնչություն չունենք Եվրոպայի հետ։ Մեր ամբողջ տնտեսությունը խորապես փոխկապակցված է Ռուսաստանի և ԵԱՏՄԻ շուկայի հետ։ Վերջին, Նիկոլի վերջին, հույս ունեմ, իսկապես, վերջին այցի ժամանակ։Մոսկվա նրան պարզ բացատրվեց, որ հնարավոր չի տեղավորվել 2 աթոռի վրա և ուտել 2 սեղանից։ Այսինքն՝ կամ պետք է ընտրի Եվրոպական միությունը, կամ Եվրասիական միությունը»,-մեզ հետ զրույցում նման դիտարկում է արել ՍԻՄ կուսակցության առաջնորդ Հայկ Բաբուխանյանը՝ հավելելով, որ այս պահի դրությամբ Հայաստանը ստանում է Եվրասիական միությունից հսկայական տնտեսական օգուտներ, զրուցակիցը օրինակ է բերում՝ հայկական ծիրանի 80,6 % ավելին արտահանվում է Ռուսաստան, և ընդամենը կես տոկոսի չափով՝ Եվրամիություն։
« Բացի դրանից, Եվրոպայում տեսնում եք, որ Եվրոպան պատրաստվում է է՛լ ավելի սրել հակառուսական իր քաղաքականությունը։Մենք տեսնում ենք, որ Եվրոպայում երկակի ստանդարտներով են առաջնորդվում և այդ ամենը նշանակում է, որ մենք որևէ առնչություն Եվրոպայի հետ չունենք նաև մենթալիտետի առումով։ Այնպես որ, որևէ կապ մեր ազգային տրադիցիոնալ ուրեմն համակարգը, արժեքային համակարգը ներկայիս եվրոպականի հետ առնչություն չունի»։
